Follow @pistosgr

Βρίσκεστε εδώ:

Αόρατος Πόλεμος

  • Η διόρθωσις των εξωτερικών αισθήσεων. Και με ποιό τρόπο μπορεί κάποιος να περάση από αυτές στη θεωρία και δοξολογία του Θεού (Κεφ. 21)

    ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑ΄.

    Μεγάλη σκέψις και παντοτεινή εξάσκησις χρειάζεται για να κυβερνηθούν και να διορθωθούν καλα οι πέντε εξωτερικές μας αισθήσεις δηλαδή η όρασις, η ακοή, η όσφρησις, η γεύσις και η αφή. Γιατί η παράλογη επιθυμία της καρδιάς, που είναι σάν στρατηγός της διεφθαρμένης μας φύσεως, γέρνει με υπερβολή στο να ζητάη πάντα τις

    ευχαριστήσεις και τις αναπαύσεις και μη μπορώντας μόνη της να τις αποκτήση, μεταχειρίζεται τις αισθήσεις του σώματος σάν στρατιώτες και όργανα φυσικά, για να συλλαμβάνη τα απ’ εξω αντικείμενά τους, δηλαδή τα αισθητά πράγματα, των οποίων τις ευχάριστες εικόνες και φαντασίες που περνάνε παίρνοντάς της, τις τυπώνει στην ψυχή, και μετά απο αυτά ακολουθεί η ευχαρίστησις. Αυτή εξ αιτίας της συγγένειας που υπάρχει μεταξύ της ψυχής και της σάρκας, μοιράζεται σε όλα εκείνα τα μέρη των αισθήσεων, που χωρούν αυτή την ευχαρίστησι και απο αυτήν, συμβαίνει (αλλοίμονο) στη ψυχή ο αθάνατος θάνατος και συμπληρώνεται αυτό που γράφτηκε, οτι «ανέβη θάνατος δια των θυρίδων» (Ιερ.9,20). δηλαδή μέσα απο τις αισθήσεις, τις οποίες έχει σάν παράθυρα η ψυχή, για να απολαμβάνη τα αισθητά.

    Βλέπεις, αδελφέ, την μεγάλη ζημιά, που σου προξενείται από τις αισθήσεις;

    Πρόσεχε, λοιπόν, να την θεραπεύσης, δηλαδή, φρόντιζε καλώς, να μην αφήνης να πηγαίνουν οι αισθήσεις σου εκεί, που αυτές θέλουν, ούτε να τις μεταχειρισθής για μόνη την απόλαυσι των αισθητών ηδονών και όχι για κανένα άλλο σκοπό καλό ή ωφέλεια ή ανάγκη. Και αν ως τώρα, χωρίς να το γνωρίσης αυτά, οι αισθήσεις σου δόθησαν ολοκληρωτικά στις αισθητές ευχαριστίες, όμως, από τώρα και ύστερα, αγωνίσου όσο μπορείς, να τις φέρης πίσω και να τις κυβερνήσης τόσο καλά, με τρόπο που, από εκεί που προτύτερα υποδουλώνονταν άθλια στις μάταιες και ψυχοφθόρες ηδονές, να αποκτούν ύστερα από κάθε κτίσμα και αντικείμενο αισθητό, ψυχωφελή νοήματα και να τα φέρουν μέσα στη ψυχή μέσα απο τα νοήματα αυτά η ψυχή μπορεί να συμμαζεύται στον εαυτό της και με τα φτερά των αύλων της δυνάμεων, να ανεβαίνη στη μελέτη και δοξολογία του Θεού 38 αυτό οποίο μπορείς και συ να το κάνης με τον εξής τρόπο.

    Για παράδειγμα όταν βρεθή μπροστά σε καμμία εξωτερική σου αίσθησι κανένα αισθητό αντικείμενο, είτε ορατό, είτε ακουστό, είτε όσφρατό, είτε γευστικό ή χειροπιαστό, ξεχώρισε με τον λογισμό σου από το υλικό πράγμα που έχει το άυλο πνεύμα, δηλαδή την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος που είναι σε αυτό και σκέψου, οτι αυτό απο μόνο του, δεν είναι δυνατόν να εχη το είναι ή άλλο τίποτε, από όσα βρίσκονται σε αυτό αλλά όλο του το κάθε τι είναι έργο του Θεού, ο οποίος με το πνεύμα του αοράτως του δίνει εκείνο το είναι, εκείνη την αγαθότητα, εκείνη την ωραιότητα, εκείνη την δύναμι, εκείνη την σοφία και κάθε άλλο καλό που έχει μέσα του. Οπότε εδώ ας χαρή η καρδιά σου, διότι μόνον ο Θεός σου είναι η αιτία και η αρχή τόσων διαφόρων, τόσων μεγάλων, τόσων θαυμαστών στην ακρίβεια πραγμάτων και οτι αυτός με υπεροχή, όλα τα εμπεριέχει στον εαυτό του και οτι αυτές οι τελειότητες όλων των αισθητών κτισμάτων, δεν είναι άλλο παρά ένας ελάχιστος βαθμός ή ένας ίσκιος των απείρων αυτού θεϊκών θαυμασιών και τελειοτήτων. Και λοιπόν όταν εσύ κατά αυτό τον τρόπο συνηθίσης να βλέπης τα αισθητά κτίσματα και δεν μένης στο εξωτερικό και στο φαινόμενο μόνον, αλλά διαπερνάς με τον νου σου στήν εσωτερική και κρυφή αυτή ωραιότητα (γιατί εικόνες των νοητών είναι τα αισθητά κατά τον Διονύσιο τον Άρεοπαγίτη), τότε την μεν εξωτερική τους ωραιότητα, ως ασήμαντη και υλική, θα την καταφρονήσης και θα την προσπεράσης, στην δε κρυπτόμενη δύναμι και ενέργεια του αγίου Πνεύματος, θα προσηλώσης το νου σου, δοξολογώντας τον Κύριο.

    Ετσι βλέποντας τα τέσσαρα στοιχεία, τη φωτιά, τον αέρα, το νερό και την γή και στοχαζόμενος την ουσία και την δύναμι και την ενέργεια που έχουν, με μεγάλη σου ευχαρίστησι θα πης προς τον τέλειο Δημιουργό, που κατά τέτοιο τρόπο τα δημιούργησε «ώ θεία ουσία! ώ άπειρος Δύναμις και ενέργεια άκρως επιθυμητή, πόσο χαίρομαι και ευχαριστούμαι, διότι εσύ είσαι μόνη η αρχή και αιτία κάθε κτιστής ουσίας των όντων και κάθε ενέργειας και δυνάμεως»!39 Έτσι οταν βλέπης τα ουράνια και φωτεινά σώματα, τον ήλιο, την σελήνη και τα αστέρια και σκεφθής ότι πήραν το φως και την λαμπρότητα από τον Θεό, θα φωνάξης «ω φως, υπέρ παν φως, από το οποίο δημιουργήθηκε κάθε φως άυλον και υλικό ω φως θαυμαστό, το πρώτο αντικείμενο της χαράς των Αγγέλων και της απολαύσεως των αγίων, στου οποίου την ακλινή θεωρίαν, θαμπώνονται οι οφθαλμοί των Χερουβίμ, και σε σύγκρισι αυτού, ολα τα αισθητά φώτα φαίνονται σκοτάδι βαθύτατο, σε δοξολογώ και σε υπερυψώ ώ φως αληθινό, οπου φωτίζεις κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο (Ιωάν. α') αξίωσέ με να σε δώ νοερά, για να χαρή με την τελειότητα η καρδιά μου». Ετσι και όταν βλέπης τα δένδρα, τα χόρτα και άλλα διάφορα φυτά και σκέφτεσαι με το μυαλό, πως ζούνε, τρέφονται, αυξάνουν και γεννούν τα όμοιά τους και πως από μόνα τους δεν έχουν την ζωή και τα υπόλοιπα που έχουν, αλλά από το Πνεύμα το Άγιο, που εσύ δεν βλέπεις, το οποίο μόνο τα ζωογονεί έτσι μπορείς να πης «Να, εδώ είναι η αληθινή ζωή, από τηνοποία, στηνοποία και δια της οποίας ζουν και τρέφονται και αυξάνουν τα πάντα, ω ζωντανή θεραπεία της καρδιάς μου»! Παρόμοια και από την μορφή των αλόγων ζώων, θα εξυψώσης το νου σου στον Θεό, που δίνει σε αυτά την αίσθησι και την από τόπου σε τόπο κίνησι, λέγοντας ω πρώτον κινούν το οποίο μολονότι κινείς τα πάντα, είσαι ακίνητο στον εαυτό σου ω, πόσο χαίρομαι και ευφραίνομαι στην ακινησία και στερεότητά σου»!

    Βλέποντας πάλι τον εαυτό σου ή και τους άλλους ανθρώπους και σκεπτόμενος ότι μόνο εσύ έχει ςόρθιο σχήμα και είσαι σωστός και λογικός από όλα τα άλλα ζώα και πως είσαι μία ένωσις και ένας σύνδεσμος των αύλων και υλικών κτισμάτων, παρακινήσου σε δοξολογία και ευχαριστία του Δημιουργού Θεού σου και πές: «Ω Τριάς ύπερούσιε, Πάτερ, Υιέ και Πνεύμα Άγιο, ας είσαι δεδοξασμένη στους αιώνας. Πόσο χρεωστώ να σε ευχαριστώ πάντοτε, οχι μόνον διότι με έπλασες από την γή και με έκαμες βασιλέα όλων των επιγείων κτισμάτων όχι μόνον διότι με τίμησες κατά την φύσι με την δική σου είκόνα, με νουν, λόγον και πνεύμα ζωοποιό του σώματος μου 40, αλλά και διότι μου εδωσες δύναμι να γίνω προαιρετικά με τις αρετές, καθ’ ομοίωσιν δική σου, για να μπορώ έτσι να σε απολαμβάνω στους αιώνας».

    Ερχομαι τώρα στις πέντε αισθήσεις ειδικώτερα και σου λέω αν θέλγεσαι, αδελφέ, από την ωραιότητα και το κάλλος των κτισμάτων, την οποία βλέπουν τα μάτια σου, χώρισε με τον νου σου εκείνο που βλέπης, από το πνεύμα που δεν βλέπεις και σκέψου, οτι όλη εκείνη η ωραιότητα που φαίνεται απο από έξω, είναι του μόνου αοράτου και παγκαλεστάτου πνεύματος, απο την οποία λαμβάνει την αφορμή εκείνη η εξωτερική ώραιότητα και πές γεμάτος ευχαρίστησι «Να τα ρυάκια της άκτιστης πηγής! Να, οι ρανίδες του απείρου πελάγους παντός αγαθού! ω, και πόσο χαίρομαιω εις τα ενδότερα της καρδιάς μου, συλλογιζόμενος την αιώνια και άπειρη του Κτιστού μου ωραιότητα, που είναι αρχή και αιτία πάσης κτιστής ωραιότητος! ω, πόσο γλυκαίνομαι, στοχαζόμενος το άφραστον και ακατανόητο και υπέρκαλο κάλλος του Θεού μου, από το οποίο έχει την αρχή κάθε κάλλος».

    Οταν ακούσης καμιά γλυκειά φωνή ή αρμονία ήχων και τραγουδιών, στρέψε το νου σου στον Θεό και πες «ω αρμονία των αρμονιών, Κύριε μου! πόσο ευφραίνομαι στις άπειρές σου τελειότητες επειδή όλες μαζί σου αποδίδουν υπερουράνια αρμονία και ενωμένες ακόμη με τους Αγγέλους στους ουρανούς και με ολα τα κτίσματα, δημιουργούν μεγάλη συμφωνία πότε θα ελθη, Κύριε μου, η ώρα, να ακούσω μέσα στα ώτα της καρδιάς μου την γλυκυτάτη φωνή σου να μου πης «σου δίνω την δική μο ειρήνη την ειρήνη από τα πάθη διότι η φωνή σου είναι ευχάριστη», σύμφωνα το Άσμα (2,14).

    Αν πάλι μυρίζης κανένα άρωμα ή λουλούδι ευωδιαστό, πέρασε από την εξωτερική ευωδία στην κρυμμένη μυρωδιά του αγίου Πνεύματος και πες «Να, οι ευωδίες του πανευώδους εκείνου άνθους και του ακένωτου εκείνου μύρου, το οποίο δόθηκε σε όλα τα κτίσματά του κατά το Ασμα εγώ άνθος της πεδιάδος, κρίνο των κοιλάδων (2, 10) και πάλι «το όνομά σου μύρο που σκορπιέται» (1,2). Να, η της πηγαίας ευωδίας διάδοσις, η οποία άφθονα πλημμυρίζει τις θεϊκές της πνοές, από τους πάνω και καθαρώτατους Αγγέλους, μέχρι τα τελευταία κτίσματα και τα κάνει όλα να ευωδιάζουν, σύμφωνα με τον Άρεοπαγίτη Διονύσιο (Εκκλησ. Ιεραρ. κεφ. Δ΄) σχετικά με την οποία ευωδία είπε ο Ισαάκ στο υιό του Ίακώβ «η ευωδία του υιού μου είναι σαν του αγρού, την οποία ευλόγησε ο Κύριος» (Γεν. 27,27).

    Πάλι, οταν τρώς ή πίνης, σκέψου πως ο Θεός είναι εκείνος, που δίνει σε όλα τα φαγητά νοστιμάδα και μόνο με αυτόν ευχαριστημένος, μπορείς να πης: «Να χαίρεσαι ψυχή μου διότι, καθώς έξω από τον Θεόν σου δεν υπάρχει καμμία ανάπαυσις, έτσι εξω από αυτόν, δεν υπάρχει και καμμία γλυκύτητα ή νοστιμάδα οπότε, σε αυτόν μόνο μπορείς να ευχαριστιέσαι, καθώς ο Δαβίδ σε παρακινεί λέγοντας «Δοκιμάστε και δείτε πόσο καλός είναι ο Κύριος» (Ψαλμ. 33, 8). Και ο Σολομώντας σε πληροφορεί λέγοντας σχετικά με αυτό «οτι ο καρπός του είναι γλυκός στό λαρύγγι μου» (Άσμα 2,3).
    Οταν κινήσης τά χέρια σου, για να κάνης κανένα έργο, σκέψου, πως ο Θεός είναι η πρώτη αιτία εκείνου του έργου και συ, δεν είσαι άλλο, παρά ένα ζωντανό όργανό του στον οποίο σηκώνοντας τον λογισμό σου, πες έτσι: «Πόση είναι η χαρά που δοκιμάζω μέσα στόν εαυτό μου, Ύψιστε Θεέ του σύμπαντος! Γιατί εγώ δεν μπορώ να κάνω χωρίς εσένα κανένα πράγμα πράγματι, είσαι ο πρώτος και ο αρχικός δημιουργός κάθε πράγματος».
    Οταν βλέπης σε άλλους αγαθότητα, σοφία, δικαιοσύνη και άλλες αρετές, κάνοντας με το νου σου αυτόν τον διαχωρισμό, πές στον Θεό σου «Ω πλουσιώτατε θησαυρέ της αρετής, πόση είναι ή χαρά μου! διότι από σένα και δια σου μόνου προέρχεται κάθε καλό και διότι όλο το καλό, κατά σύγκρισι των θείων σου τελειοτήτων, είναι μηδέν σε ευχαριστώ, Θεέ μου, γι’ αυτό και για κάθε άλλο καλό πού έκανες στον πλησίον μου αλλά θυμήσου, Θεέ μου, και τη δική μου φτώχεια και την μεγάλη ανάγκη που έχω για την αρετή».

    Και για να πω γενικά, όσες φορές δης στα κτίσματα κάποιο πράγμα να σε αρέση και σε ευχαριστή, μη σταματήσης σ’ αυτό, αλλά πέρασε με τον λογισμό σου στο Θεό και πές «Αν Θεέ μου, τα κτίσματα σου είναι τόσο ωραία, τόσο χαροποιά, τόσο αρεστά, πόσο αράγε ωραίος, πόσο χαροποιός και γλυκύτατος είσαι εσύ ο Κτίστης όλων αυτών»!

    Εάν λοιπόν, αγαπητέ, έτσι κάνης, μπορείς να απολαμβάνης τον Θεό μέσα απο τις πέντε αισθήσεις σου και να ανεβαίνης πάντα από τα κτίσματα στον Κτίστη, με τρόπο που η δημιουργία της κτίσεως να σου γίνεται μία θεολογία και ακόμη ευρισκομενος σ’ αυτόν τον κόσμο των αισθήσεων, να φαντάζεσαι εκείνο τον νοητό. Επειδή και είναι αλήθεια, όλος ο κόσμος και όλη η φύσις, δεν είναι άλλο παρά ένας νόμος και ένα όργανο κάτω απο το οποίο αόρατα βρίσκεται ο Δημιουργός και τεχνίτης, ενεργώντας και δείχνοντας την τέχνη του και με τα ορατά και υλικά προβάλλει τις αόρατες και ασώματες ενέργειες και τελειότητες του 41.

    37 Γιατί δύο είναι οι ελπίδες, σύμφωνα με τον Άγιο Ισαάκ, μία αληθινή και πολύ σοφή και μία ψεύτικη και ανόητη. Και όσοι αφιέρωσαν όλο τον εαυτόν τους στο Θεό, για κανένα πράγμα δεν φροντίζουν κοσμικό, με το να είναι ολοκληρωτικά δοσμένοι στην επιμέλεια και εργασία των αρετών αυτοί αληθινά ελπίζουν στο Θεό να τους σώση από κάθε κακό και στην τωρινή και στή μέλλουσα ζωή οσοι όμως περνούν με αμέλεια την ζωήν τους και τις αρετές δεν επιμελούνται, αυτοί αν και λένε οτι ελπίζουν στο Θεό, ψεύτικα όμως ελπίζουν και ανόητη είναι η ελπίδα τους. «Προηγούμενος, λέγει, εστίν ο δια τον Θεόν κόπος και ο ιδρώς ο εν τη γεωργία αυτού, της εις αυτόν ελπίδος» σαν να λέγη, ότι, πρώτα πρέπει να κουρασθή κάποιος για σπείρη έργα καλά και αρετές και έπειτα να ελπίζη ότι και έχει να θερίση και να πάρη το μισθό της σωτηρίας της ψυχής του. 

    38 Για αυτό ο μέγας εκείνος Αυγουστίνος έλεγε, οτι, «όσα κτίσματα ευρίσκονται εις τον κόσμον, ομιλούσι με τους ενάρετους άνδρας με μίαν γλώσσαν βουβήν αληθινά και σιωπηλήν, άλλα κατά πολλά ενεργητικήν, ή οποία εύκολα ακούεται και καταλαμβάνεται από αυτούς και τους παρακινεί περισσότερον εις την του Θεού αγάπην και από όλα τα πάντα εβρίσκουν αφορμήν να λαμβάνουν καλούς και ευλαβητικούς λογισμούς». Και ο θεολόγος Γρηγόριος λέγει «Όλα δοξάζουν τονΘεό με αλάλητες φωνές για όλα ευχαριτείται ο Θεός δια μέσου εμού και έτσι ο ύμνος εκείνων γίνεται δικός μας, από τους οποίους εγώ παίρνω τον ύμνο». (Λόγος εις την Καινήν Κυριακήν). Οπότε και οι τρεις παίδες πήραν αφορμή από όλα τα δημιουργήματα να δοξολογήσουν τον Κτίστη στον ύμνο τους. 

    39 Σημείωσε ότι, κατά τον άγιο Μάξιμο, η ουσία των υπαρκτών έχει εικόνα του Πατέρα, η δύναμις του Υιού, η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, ώστε κατά όποιον τρόπο παραθέτει αυτόν σαν Θεό ποιητή, όχι μόνο πως «είναι ένας, αλλά και πως είναι Τρία.

    40 Βλέπε το λη΄ κεφ. των φυσικών και θεολογικών του μεγάλου της Θεσσαλονίκης Γρηγορίου στη Φιλοκαλίας, που λέγει εκείνος ο θειότατος νους οτι το ζωοποιό Πνεύμα του σώματος, είναι ένας έρωτας νοερός, ο οποίος προέρχεται απο το νου και το Λόγο, και υπάρχει στο λόγο και στο  νου και σε αυτό υπάρχει τον λόγο και το νου και ότι, σύμφωνα με αυτό το ζωοποιό Πνεύμα, η νοερά και η λογική ψυχή, πιό πολύ από τους Αγγέλους είναι, σύμφωνα με την εικόνα του Θεού, επειδή εκείνοι δεν έχουν τέτοιο είδους ζωοποιό Πνεύμα, διότι δεν έχουν το σώμα το οποίο να δίνη ζωή. 

    41 Γι’ αυτό, από μεν το ένα μέρος ο Σολομώντας είπε «από το μέγεθος και την ομορφιά των δημιουργημάτων, παίρνουμε την ανάλογη ιδέα για την δημιουργία τους» (Σοφ. 13,5) από δε τα άλλο ο μακάριος Παύλος «Μολονότι είναιαόρατες και η αιώνια δύναμις του Θεού και η θεϊκή του ιδιότητα,μπορούσαν να τις ιδούν μεσα στην δημιουργία, από τότε που έγινε ο κόσμος» (Ρωμ. 1,20). Προσθέτουμε και αυτό εδώ οτι για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκαν, από το ένα μέρος, όλα τα Δημιουργήματα, με λόγο και με σοφία, από δέ το άλλο, οι άνθρωποι πλουτίσθηκαν με δύναμι λογική, μελετώντας τούς λόγους των δημιουργημάτων, ώστε απο τη λόγική αυτή δύναμι να ανεβαίνουν στη γνώσι και μελέτη του προαιώνιου και μία ενυπόστατου όγου, απο τον Οποίο τά πάντα έγιναν. «Πάντα γαρ φησι, δί αυτού εγένετο και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ εν, ο γέγονεν» (Ίωάν. 1,3). Επειδή από τις αιτίες γνωρίζουμε τα αποτελέσματα, και απο τα επακόλουθα, τι προηγήθηκε ώστε φθάνει μόνο κάποιος να γνωρίζει να σκέφτεται σωστά και αμέσως, μέσα στην Δημιουργία βρίσκει την πίστι και από τα Κτίσματα και τους  μελετώμενους λόγους των κτισμάτων, αντιλαμβάνεται και πιστεύει χωρίς αμφιβολία ότι υπάρχει Θεός.


Δημοφιλη αρθρα

Λογοι