Follow @pistosgr

Βρίσκεστε εδώ:

Εκκλησιαστικά

  • Μικρό αφιέρωμα στην εορτή της Μεσοπεντηκοστής.

    Τήν Τετάρτη τῆς δ’ ἑβδομάδος μετά τό Πάσχα ἑορτάζουμε τή Μεσοπεντηκοστή.

    Λίγοι είναι εκείνοι που εκκλησιάζονται κατ αυτήν, και περισσότεροι δεν υποπτεύονται καν ότι την Τετάρτη μετά την Κυριακή του Παραλύτου πανηγυρίζει η Εκκλησία μία μεγάλη δεσποτική εορτή, την εορτή της Μεσοπεντηκοστής. Και όμως κάποτε η εορτή της Μεσοπεντηκοστής ήταν η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, και συνέτρεχαν κατ αυτή στον μεγάλο ναό πλήθη λαού. Δεν έχει κανείς παρά να ανοίξη την Έκθεσι της Βασιλείου Τάξεως (Κεφ. 26) του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου, για να ιδή το επίσημο τυπικό του εορτασμού, όπως ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του έτους 903 στον ναό του αγίου Μωκίου στην Κωνσταντινούπολι, μέχρι δηλαδή την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του αυτοκράτορος Λέοντος ΣΤ’ του Σοφού (11 Μαΐου 903). Εκεί υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή του λαμπρού πανηγυρισμού, που καταλαμβάνει ολόκληρες σελίδες, και καθορίζει με την γνωστή παράξενη βυζαντινή ορολογία, πως ο αυτοκράτωρ το πρωϊ της εορτής με τα επίσημα βασιλικά του ενδύματα και την συνοδεία του, ξεκινούσε από το ιερό παλάτιο για να μεταβή στον ναό του αγίου Μωκίου, όπου θα ετελείτο η θεία λειτουργία. Σε λίγο έφθανε η λιτανεία με επί κεφαλής τον πατριάρχη, και βασιλεύς και πατριάρχης εισήρχοντο επισήμως στον ναό. Η θεία λειτουργία ετελείτο με την συνήθη στις μεγάλες εορτές βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Μετά από αυτήν ο αυτοκράτωρ παρέθετε πρόγευμα, στο οποίο παρεκάθητο και ο πατριάρχης. Και πάλι ο βασιλεύς υπό τις επευφημίες του πλήθους «Εις πολλούς και αγαθούς χρόνους ο Θεός αγάγει την βασιλείαν υμών», και με πολλούς ενδιαμέσους σταθμούς επέστρεφε στο ιερόν παλάτιον.

    Ἡ ἑορτή της Μεσηποντηκοστής δέν ἀναφέρεται σέ κάποιο γεγονός τῆς θείας οἰκονομίας, τῆς Παλαιᾶς ἤ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Εἶναι ἁπλῶς ἕνας ἑορταστικός σταθμός στό μέσον τοῦ Πεντηκοσταρίου.

    • Τό μέσον τῶν δύο μεγάλων ἑορτῶν, Πάσχα καί Πεντηκοστῆς, ἀπό τίς ὁποῖες ἀντλεῖ τή λάμψη καί τό μεγαλεῖο της. Παραθέτω τό πρῶτο προσόμοιο τοῦ ἑσπερινοῦ τῆς ἑορτῆς·

    Πάρεστιν ἡ μεσότης ἡμερῶν τῶν
    ἐκ σωτηρίου ἀρχομένων Ἐγέρσεως,
    Πεντηκοστῇ δέ τῇ θεία σφραγιζομένων·
    καί λάμπει τάς λαμπρότητας ἀμφοτέρωθεν
    ἔχουσα καί ἑνοῦσα τάς δύο καί παρεῖναι
    τήν δόξαν προφαίνουσα τῆς δεσποτικῆς
    Ἀναλήψεως σεμνύνεται.   

    • Σταθμός πού ἐπιτείνει τό φῶς τῆς Ἀναστάσεως. Σέ ἕνα προσόμοιο τοῦ ἑσπερινοῦ τῆς ἑπομένης ἡμέρας ψάλλουμε·

    Ὤφθη φωτοφανής καί τερπνή
    τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀναστάσεως
    σήμερον μεσότης ἡ παναγία,
    ὡς μεσημβρία φαιδρά…

    • Προετοιμάζει τούς πιστούς γιά τήν Πεντηκοστή, ὅπως πολύ ὡραῖα διατυπώνεται στόν παρακάτω ὕμνο·

    Ἤγγικε ἡ τοῦ θείου δαψιλής χύσις ἐπί πάντας,
    ὥσπερ γέγραπται, Πνεύματος ἡ προθεσμία
    κηρύττει ἡμισευθεῖσα, τῆς μετά Χριστοῦ θάνατον
    καί ταφήν καί ἀνάστασιν παρ’ αὐτοῦ διδομένης
    ἀψευδοῦς μαθηταῖς ὑποσχέσεως

    τήν τοῦ Παρακλήτου δηλούσης ἐπιφάνειαν.

    • Προαναγγέλλει τήν ἀνάληψη τοῦ Κυρίου, ὅπως φαίνεται στό πρῶτο προσόμοιο τῆς ἑορτῆς, πού παρέθεσα προηγουμένως.

    Βαθειές ἐκκλησιαστικές ἰδέες γιά τή σχέση πού συνδέει τήν Ἐκκλησία μέ τόν Κύριο ὑπάρχουν στόν κανόνα τοῦ Θεοφάνους καί μάλιστα στούς εἱρμούς τῶν ὠδῶν γ’, δ’, στ’. Στό σταυρό τοῦ Χριστοῦ βλέπει καί δοξάζει τή δύναμή του. Αὐτή τή δύναμη τή βιώνει στό ἴδιο τό σῶμα της ἡ Ἐκκλησία, τό ὁποῖο ὁ Κύριος καθαρίζει μέ τό αἷμα του. Ἀλλά δέν εἶναι μόνο ἡ κάθαρση τό δῶρο τοῦ Χριστοῦ στήν Ἐκκλησία του· εἶναι ἐπιπλέον καί ὁ ἄρρηκτος σύνδεσμος μαζί του, διά τοῦ ὁποίου ἡ Ἐκκλησία ταυτίζεται μέ τόν Ἀρχηγό της καί ἐμφανίζεται στόν κόσμο εἰς τύπον Χριστοῦ. Ἔτσι, ἐνῶ ὁ Χριστός εἶναι ἡ πηγή τῆς ζωῆς, ἀνοίγει στήν Ἐκκλησία του τίς πηγές τῶν «ζωοποιῶν ναμάτων» καί καλεῖ τούς ἀνθρώπους νά προσέρχονται σ’ αὐτήν γιά νά πιοῦν·

    Ναμάτων ζωοποιῶν, τῇ Ἐκκλησίᾳ
    τᾶς πηγάς ἤνοιξας·
    Εἴ τις διψᾷ προθύμος ἴτω
    καί πινέτω βοῶν, Ἀγαθέ.

    Ἐπίσης, ὁ Χριστός εἶναι ἡ εὐφροσύνη, ἀλλά καί ἡ ἰσχύς καί ἡ δύναμη τῆς Ἐκκλησίας·

    Εὐφραίνεται ἐπί σοί ἡ Ἐκκλησία σου,
    Χριστέ, κράζουσα· Σύ μου ἰσχύς, Κύριε,
    καί καταφυγή καί στερέωμα.

    γ. Βιωματική προσέγγιση στην εορτή.
    Οἱ ὕμνοι δέν ἐξαντλοῦνται μόνο στόν ἐγκωμιασμό τῆς ἑορτῆς οὔτε περιορίζονται μόνο σέ μερικές ξηρές θεολογικές ἀλήθειες. Οἱ ποιηταί, ἄνθρωποι ἀγωνιζόμενοι κι αὐτοί, νιώθουν στά βάθη τους τή φωτιά τῆς ἁμαρτίας νά τούς φλογίζει κι ἀναγνωρίζουν μοναδική πηγή δροσιᾶς καί ζωῆς τόν Ἰησοῦ Χριστό. Ψάλλει χαρακτηριστικά τό Ἐξαποστειλάριο· Ὁ τόν κρατῆρα ἔχων τῶν ἀκενώτων δωρεῶν, δός μοι ἀρύσασθαι ὕδωρ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, ὅτι συνέχομαι δίψῃ, εὔσπλαχνε μόνε οἰκτίρμον. Ἀπό τήν πηγή αὐτή ζητοῦν νά ἀντλήσουν γιά νά δροσισθοῦν οἱ ἴδιοι, ἀλλά νά δροσίσουν καί τίς ψυχές τῶν πιστῶν. Γι’ αὐτό προσπαθοῦν νά ἁπλοποιήσουν τίς θεολογικές ἀλήθειες. Τίς κάνουν πρακτικἀ παραγγέλματα καί ἔτσι βοηθοῦν τούς πιστούς νά προσεγγίσουν τό νόημα τῆς ἑορτῆς καί νά τό βιώσουν στήν καθημερινή τους ζωή. Τή βίωση αὐτή τήν παρουσιάζουν ὡς· Κάθαρση τῆς σκέψεως·

    Καθαρθῶμεν ἐννοιῶν τούς κευθμῶνας
    καί ψυχικάς λαμπηδόνας διαυγάσωμεν
    καί τήν ζωήν κατίδωμεν Χριστόν

    ἐν ἱερῷ ἀφικόμενον ὑπερβολῇ ἀγαθότητος…

    Σπουδή γιά τήν ἀρετή· Ἡ μεσότης τῶν ἑορτῶν, λέει ὁ ποιητής, νά μᾶς γίνει κίνητρο γιά νά ἐπιδιώξουμε τήν τελειότητα τῆς ἀρετῆς.
    Ἀγώνα γιά τή διατήρηση τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, τήν ὁποία μᾶς δίδαξε ὁ Χριστός· Νέαν καί καινήν πολιτείαν. Ὁ ἀγώνας αὐτός παίρνει πολύ συγκεκριμένη μορφή, μέ τήν τήρηση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Ἐνισχύεται δέ καί ἀνεφοδιάζεται ὁ πιστός στόν ἀγώνα του ἀπό τούς σταθμούς τῶν ἑορτῶν·

    Φωτισθέντες, ἀδελφοί,
    τῇ ἀναστάσει τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ
    καί φθάσαντες τό μέσον τῆς ἑορτῆς τῆς δεσποτικῆς,
    γνησίως φυλάξωμεν τάς ἐντολάς τοῦ Θεοῦ,
    ἵνα ἄξιοι γενώμεθα καί τήν Ἀνάληψιν ἑορτάσαι
    καί τῆς παρουσίας τυχεῖν τοῦ ἁγίου Πνεύματος.

    Τό τροπάριο αὐτό εἶναι διαφωτιστικό γιά τό νόημα τῶν ἑορτῶν στή ζωή τοῦ πιστοῦ. Δέν εἶναι ἡ ἑορτή μία ἀνάμνηση τοῦ γεγονότος πού ἑορτάζεται, ἀλλά μία βίωσή του καί μάλιστα μία προσωπική βίωση ἐκτός τόπου καί χρόνου. Μέ τήν ἀνάλογη προετοιμασία οἱ πιστοί θα γίνουν ἄξιοι νά ἑορτάσουν τήν Ἀνάληψη καί τῆς παρουσίας τυχεῖν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Θά ἑορτάσουν τήν Πεντηκοστή παίρνοντας οἱ ἴδιοι Πνεῦμα ἅγιο.
    Μέ ὅλα αὐτά ἡ ζωή τοῦ πιστοῦ γίνεται μία δοξολογία ἀντάξια τοῦ Χριστοῦ.

    Εἰς τήν ἐπουράνιον πάλιν διαγωγήν
    ἀνακληθέντες τῇ τῆς μεσιτείας δυνάμει
    τοῦ κενωθέντος μέχρι καί δούλου μορφῆς
    καί ἡμᾶς ἀνυψώσαντος, τοῦτον ἀξίως μεγαλύνωμεν.

    Διότι, σέ τελευταία ἀνάλυση ὁ Χριστός εἶναι πού δίνει τό νόημα στίς ἑορτές, εἶναι ὁ ἴδιος ἑορτή χαρμόσυνος γιά ὅλους ἐκείνους πού ἔσωσε.

    ΠΗΓΕΣ.

    1.http://www.apolytrosis.gr

    2.Ελληνικά και Ορθόδοξα.

    3.http://anavaseis.blogspot.com
    ...

    kantonopou’s blog


Δημοφιλη αρθρα

Λογοι